در باره مرکز تضمین کیفیت پوهنتون ملی

مرکز تضمین کیفیت پوهنتون ملی یک واحد اساسی، مسلکی و اکادمیک است که برای ارتقا، حفظ و توسعه کیفیت فعالیت‌های علمی، تدریسی، اداری و تحقیقی پوهنتون فعالیت می‌نماید. این مرکز از طریق یک سیستم منظم، دوامدار و مبتنی بر پلان، به بررسی و ارزیابی بخش‌های مختلف پوهنتون می‌پردازد تا معیارهای تعیین‌شده ملی و بین‌المللی تحقق یافته و کیفیت تحصیلات عالی به‌گونه مستمر تضمین و بهبود یابد.

پروسه تضمین کیفیت در اصل ارزیابی دوامدار بخش‌های مختلف یک برنامه یا سیستم است که زمینه رسیدن به معیارهای تعیین‌شده برای کیفیت را فراهم می‌سازد و به نهاد این توانایی را می‌دهد تا در ارائه تحصیلات عالی معیاری پیشگام باقی بماند. مفهوم تضمین کیفیت در ابتدا در بخش‌های اقتصادی و تجارتی به‌وجود آمد، اما بعداً به نهادهای اکادمیک و آموزشی نیز انتقال یافت و برای ارتقای کیفیت تحصیلات عالی، معیارهای مشخص تعریف و عملی گردید. این پروسه برای نخستین‌بار در سال ۱۸۸۷ میلادی در یکی از پوهنتون‌های ایالات متحده امریکا ایجاد شد و سپس در سال ۱۹۴۸ در جاپان تقویت گردید.

در افغانستان، پروسه تضمین کیفیت نسبتاً نو بوده که در سال ۱۳۹۱ هجری شمسی با ایجاد ریاست تضمین کیفیت و اعتباردهی در وزارت تحصیلات عالی آغاز گردید. از آن زمان به بعد، تلاش‌ها برای ارتقای کیفیت پوهنتون‌ها، کسب اعتبار و همسویی با معیارهای جهانی ادامه دارد.

مرکز تضمین کیفیت دارای مزایای متعدد برای پوهنتون می‌باشد، از جمله: بهبود کیفیت تدریس و یادگیری، ارتقای ظرفیت استادان و کارمندان، فراهم‌سازی آموزش‌های معیاری برای محصلان، افزایش اعتبار و شهرت پوهنتون، تقویت رقابت علمی و ایجاد شفافیت در امور اداری. این مرکز فرهنگ بهبود دوامدار را ترویج نموده و تلاش می‌کند تا تمامی فعالیت‌های پوهنتون بر اساس معیارهای تعیین‌شده پیش برده شود.

نیازهای عصر حاضر ایجاب می‌کند که نهادهای علمی از طریق ارائه آموزش‌های باکیفیت و معیاری پیشرفت نمایند و خود را با رقابت‌های جهانی همسو سازند. تضمین کیفیت باعث ایجاد اعتماد اکادمیک می‌گردد که این اعتماد برای محصلان، استادان و جامعه از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنان، این پروسه زمینه رقابت سالم میان پوهنتون‌ها را فراهم ساخته و باعث رشد محیط علمی می‌گردد. کیفیت، اساس بقا و دوام هر نهاد است، زیرا بدون کیفیت هیچ اداره‌ای نمی‌تواند موفقیت پایدار و اعتبار درازمدت کسب نماید.

علاوه بر این، سیستم تضمین کیفیت به فعالیت‌های پوهنتون جهت واضح و مسیر منظم می‌بخشد و اداره را از برنامه‌ریزی نادرست مصون می‌سازد. در دنیای معاصر، نهادهای علمی و اکادمیک مراکز اساسی تولید، انتقال و توسعه دانش محسوب می‌شوند، از همین‌رو تضمین کیفیت یک ضرورت حیاتی است. بدون این پروسه، نهادها نمی‌توانند خدمات معیاری علمی و تحقیقی مطابق نیاز زمان ارائه نمایند. چارچوب تضمین کیفیت این زمینه را فراهم می‌سازد تا پوهنتون‌ها فعالیت‌های خود را بر اساس معیارهای مشخص تنظیم کرده و با معیارهای جهانی همگام شوند.

در افغانستان، پروسه تضمین کیفیت در نهادهای تحصیلات عالی به سه کتگوری اساسی تقسیم شده است: مرحله اول، دوم و سوم (اعتبار کامل ملی اکادمیک). پوهنتون‌ها مکلف‌اند تا به‌صورت منظم در هر پنج سال این مراحل را به ترتیب و با تکمیل معیارهای مربوطه به‌دست آورند تا اعتبار اکادمیک خود را حفظ و ارتقا دهند. این روند یک میکانیزم مهم برای بهبود دوامدار کیفیت، توسعه نهادها و همسویی با معیارهای جهانی به‌شمار می‌رود.

در این راستا، پوهنتون ملی پیشرفت‌های قابل توجهی داشته و موفقانه مراحل اول و دوم تضمین کیفیت را به‌دست آورده و در حال حاضر برای کسب مرحله سوم، یعنی اعتبار کامل ملی اکادمیک، گام‌های جدی و هدفمند برمی‌دارد. وزارت تحصیلات عالی افغانستان برای مراحل مختلف تضمین کیفیت، ۱۱ معیار اساسی تعیین نموده است که تمام ابعاد اکادمیک، اداری، تحقیقی و خدماتی پوهنتون‌ها را تحت پوشش قرار داده و اساس پروسه اعتباردهی را تشکیل می‌دهد.