در باره مرکز تضمین کیفیت پوهنتون ملی
مرکز تضمین کیفیت پوهنتون ملی یک واحد اساسی، مسلکی و اکادمیک
است که برای ارتقا، حفظ و توسعه کیفیت فعالیتهای علمی، تدریسی، اداری و تحقیقی
پوهنتون فعالیت مینماید. این مرکز از طریق یک سیستم منظم، دوامدار و مبتنی بر
پلان، به بررسی و ارزیابی بخشهای مختلف پوهنتون میپردازد تا معیارهای تعیینشده
ملی و بینالمللی تحقق یافته و کیفیت تحصیلات عالی بهگونه مستمر تضمین و بهبود
یابد.
پروسه تضمین کیفیت در اصل ارزیابی دوامدار بخشهای مختلف یک
برنامه یا سیستم است که زمینه رسیدن به معیارهای تعیینشده برای کیفیت را فراهم میسازد
و به نهاد این توانایی را میدهد تا در ارائه تحصیلات عالی معیاری پیشگام باقی
بماند. مفهوم تضمین کیفیت در ابتدا در بخشهای اقتصادی و تجارتی بهوجود آمد، اما
بعداً به نهادهای اکادمیک و آموزشی نیز انتقال یافت و برای ارتقای کیفیت تحصیلات
عالی، معیارهای مشخص تعریف و عملی گردید. این پروسه برای نخستینبار در سال ۱۸۸۷ میلادی در یکی از پوهنتونهای ایالات
متحده امریکا ایجاد شد و سپس در سال ۱۹۴۸
در جاپان تقویت گردید.
در افغانستان، پروسه تضمین کیفیت نسبتاً نو بوده که در سال ۱۳۹۱ هجری شمسی با ایجاد ریاست تضمین کیفیت
و اعتباردهی در وزارت تحصیلات عالی آغاز گردید. از آن زمان به بعد، تلاشها برای
ارتقای کیفیت پوهنتونها، کسب اعتبار و همسویی با معیارهای جهانی ادامه دارد.
مرکز تضمین کیفیت دارای مزایای متعدد برای پوهنتون میباشد، از
جمله: بهبود کیفیت تدریس و یادگیری، ارتقای ظرفیت استادان و کارمندان، فراهمسازی
آموزشهای معیاری برای محصلان، افزایش اعتبار و شهرت پوهنتون، تقویت رقابت علمی و
ایجاد شفافیت در امور اداری. این مرکز فرهنگ بهبود دوامدار را ترویج نموده و تلاش
میکند تا تمامی فعالیتهای پوهنتون بر اساس معیارهای تعیینشده پیش برده شود.
نیازهای عصر حاضر ایجاب میکند که نهادهای علمی از طریق ارائه
آموزشهای باکیفیت و معیاری پیشرفت نمایند و خود را با رقابتهای جهانی همسو
سازند. تضمین کیفیت باعث ایجاد اعتماد اکادمیک میگردد که این اعتماد برای محصلان،
استادان و جامعه از اهمیت بالایی برخوردار است. همچنان، این پروسه زمینه رقابت
سالم میان پوهنتونها را فراهم ساخته و باعث رشد محیط علمی میگردد. کیفیت، اساس
بقا و دوام هر نهاد است، زیرا بدون کیفیت هیچ ادارهای نمیتواند موفقیت پایدار و
اعتبار درازمدت کسب نماید.
علاوه بر این، سیستم تضمین کیفیت به فعالیتهای پوهنتون جهت
واضح و مسیر منظم میبخشد و اداره را از برنامهریزی نادرست مصون میسازد. در
دنیای معاصر، نهادهای علمی و اکادمیک مراکز اساسی تولید، انتقال و توسعه دانش
محسوب میشوند، از همینرو تضمین کیفیت یک ضرورت حیاتی است. بدون این پروسه،
نهادها نمیتوانند خدمات معیاری علمی و تحقیقی مطابق نیاز زمان ارائه نمایند.
چارچوب تضمین کیفیت این زمینه را فراهم میسازد تا پوهنتونها فعالیتهای خود را
بر اساس معیارهای مشخص تنظیم کرده و با معیارهای جهانی همگام شوند.
در افغانستان، پروسه تضمین کیفیت در نهادهای تحصیلات عالی به
سه کتگوری اساسی تقسیم شده است: مرحله اول، دوم و سوم (اعتبار کامل ملی اکادمیک).
پوهنتونها مکلفاند تا بهصورت منظم در هر پنج سال این مراحل را به ترتیب و با
تکمیل معیارهای مربوطه بهدست آورند تا اعتبار اکادمیک خود را حفظ و ارتقا دهند.
این روند یک میکانیزم مهم برای بهبود دوامدار کیفیت، توسعه نهادها و همسویی با
معیارهای جهانی بهشمار میرود.
در این راستا، پوهنتون ملی پیشرفتهای قابل توجهی داشته و موفقانه مراحل اول و دوم تضمین کیفیت را بهدست آورده و در حال حاضر برای کسب مرحله سوم، یعنی اعتبار کامل ملی اکادمیک، گامهای جدی و هدفمند برمیدارد. وزارت تحصیلات عالی افغانستان برای مراحل مختلف تضمین کیفیت، ۱۱ معیار اساسی تعیین نموده است که تمام ابعاد اکادمیک، اداری، تحقیقی و خدماتی پوهنتونها را تحت پوشش قرار داده و اساس پروسه اعتباردهی را تشکیل میدهد.
