امنیتیسازی مسالهی مصرف دارو در افغانستان؛ از چالشهای صحی تا تهدیدهای امنیت ملی
کلمات کلیدی: امنیت صحی، بحران دارویی، ، قاچاق و تقلب دارو، نظارت دولتی، مقاومت دارویی
عزیز احمد فضلی
خلاصه
در جهان امروز، مفهوم امنیت تنها محدود به جنگ و مرزهای نظامی نیست؛ تهدیدهای نوینی مانند فقر، بیماری و مصرف نادرست دارو نیز میتوانند سلامت و رفاه جامعهها را تحت تاثیر قرار دهند. در افغانستان، چالشهای مربوط به مدیریت دارو و رواج خوددرمانی، مصرف دارو را از یک مسالهی صرفا صحی فراتر برده و به موضوعی مهم برای سلامت عمومی و ثبات اجتماعی تبدیل کرده است. اهمیت این تحقیق در آن است که با بهرهگیری از رویکرد «امنیتیسازی» مکتب کپنهاگ، مسالهی مصرف دارو را نه تنها از دیدگاه طبی؛ بلکه بهعنوان پدیدهای اجتماعی و مرتبط با امنیت تحلیل میکند. سوال اصلی تحقیق این است که چگونه مصرف غیرمسئولانهی دارو در افغانستان میتواند پیآمدهایی فراتر از حوزهی صحت داشته باشد و بر جامعه تاثیر بگذارد؟ فرضیهی تحقیق بیان میکند که ضعف نظارت و نبود استراتیژی مشخص در حوزهی دارویی، موجب بروز مشکلهای جدی در صحت و اعتماد عمومی شده است. روش تحقیق کیفی-تحلیلی بوده و اطلاعات از منبعهای کتابخانهای، گزارشهای وزارت صحت عامه، سازمان جهانی صحت و مصاحبههای نیمهساختاریافته با متخصصان جمعآوری و از طریق تحلیل محتوایی بررسی شده است. چارچوب نظری تحقیق بر نظریهی امنیتیسازی مکتب کپنهاگ استوار است که نشان میدهد تهدیدها از طریق گفتمان و تصمیمگیری نخبهگان اجتماعی و سیاسی شکل میگیرند. یافتهها نشان میدهد که ضعف در سیاستگذاری و نظارت دارویی میتواند صحت عمومی، اعتماد اجتماعی و عملکرد نهادی را تحت تاثیر قرار دهد. نتیجهی نهایی تحقیق این است که برای کاهش پیآمدهای منفی ناشی از مصرف نادرست دارو، افغانستان نیازمند استراتیژی ملی، شفافیت در مدیریت دارو و آموزش همگانیست، تا موضوع از سطح اضطرار به سیاستگذاری منظم و پایدار منتقل شود.
