shape
shape

ژورنالونه

Image

په افغانستان کې د غاښونو اړوند خطرناکو محصولاتو د استعمال په اړه د غاښونو ډاکټرانو ترمينځ پوهه، انګیرنه او کارونه

کلیدي کلمې: افغانستان، انګېرنه، پوهه، د غاښونو ډاکټران، عمل، سروې

بشیر احمد حبیب


لنډیز

په غاښونو کې ځینې کاریدونکي درمل چې د زهرجن یا سرطانزا احتمالي خاصیت لري، لکه د آرسنیک ترای اکساید د ژوندی کولو پاستونه او فورملډهیاید لرونکي ترکیبات لا هم د افغانستان په ګډون په ځینو پرمختلونکو هیوادونو کې کارول کیږي. دا مواد د ناروغانو او غاښونو متخصصینو لپاره جدي روغتیایي خطرونه رامینځته کوي. دې مطالعې د غاښونو په افغان ډاکټرانو  کې دندانی محصولاتو په اړه پوهه، انګېرنه او کارونه ارزولې. په 2025 کې، د غاښونو 423  ډاکټرانو څخه په یوه مقطعي سروې کې معلومات د پوهې، خبرتیا او کړنې په اړه یو جوړ شوي پوښتنلیک له مخې راغونډ شول. څېړنه د 2025 کال د جون او سپتمبر تر منځ په 7 ولایتونو کې ترسره شوه. ګډونوال د اسانه غیر احتمالي نمونې اخیستنې میتود له لارې غوره شول. معلوماتو څخه د توصیفي احصایې په بڼه لنډیز جوړ شو. 268 (64٪) ګډونوالو د آرسنیک یا فورمالډهید پر بنسټ پاست کاراوه، 281 (67٪) کریسپوفین کاروه، او 147 (35٪) د فارموسرول کارولو. په هر حال، د اړوندو روغتیایي خطرونو په اړه خبرتیا کمه وه ، یوازې 251 (60٪) آرسنیک پېژندلی و او یوازې 101 (24٪) پوهیدل چې فارموسرول سرطانزا دی. له یوې درېیمې برخې څخه ډېرو یعنې 147 (35٪)، د دې محصولاتو له امله د دوامداره نسج نیکروسس په څېر عوارض لیدلي وو. د دې موادو د استعمال پر وړاندې 230 (55٪) رسمي بندیز  باندې نه ووخبر.  د دوامداره استعمال لپاره 293 (70٪) لخوا ناخبري،  210 (50٪) لخوا د محصولاتو اسانه لاسرسی او ټیټ قیمت او 184 (44٪) لخوا ناکافي مقررات دلایل بلل شوي وو. خوشبیني دا ده چې 314 (75٪) څرګنده کړه چې که خوندي بدیلونه موجود وي نو دوی به دغه مواد بند کړي، او د اکثریت وړاندیز د ښه زده کړې او سختو مقرراتو اړوند وو چې د استعمال مخه ونیول شي.  دا څېړنه په افغانستان کې په 2025 کې د غاښونو افغان ډاکټرانو ترمينځ د د غاښونو اړوند زهرجنو محصولاتو په اړه د پوهې او خوندی کړنو تر مینځ یوه لویه تشه څرګندوي.



په افغانستان کې د غیرمعیاري درملو د کارونې د لاملو

کلمه‌های کلیدی: تولید، دوای تقلبي، دوای غیرمعیاری، سیستم صحی، کیفیت پایین

بررسی تاثیر مدیریت زنجیره‌ی تامین ادویه بر کیفیت آ

کلمه‌های کلیدی: افغانستان، تیکنالوژي معلوماتی، کیفیت دوا، شفافیت، مدیریت زنجیره‌ی تأمین، نظارت

په افغانستان کې د اړينو درملو د دوامداره تامين لپا

کلمه‌های کلیدی: ادویه‌ی ضروری، تامین، چالش‌ها، راه‌حل‌ها، هرات

بررسی تحلیلی وضعیت مصرف، آگاهی و نگرش نسبت به مصرف

کلمه‌های کلیدی: پرورش اندام، خودسرانه، ورزشکارصحی، متمم‌ها

ارزیابی سهم کارکنان صحی جامعه در ترویج استفاده‌ی م

کلمه‌های کلیدی: آگاهی‌دهی صحی، استفاده‌ی منطقی ادویه، برنامه‌های صحی، قره دریا، کارکنان صحی جامعه

نقش آگاهی عامه و مشارکت اجتماعی در مصرف معقول ادوی

کلمه‌های کلیدی: آگاهی عامه، خوددرمانی، مصرف معقول ادویه، مشارکت اجتماعی، ولایت هرات

مطالعه‌ی مقایسوی استراتژی‌های بین‌المللی مدیریت مص

کلمه‌های کلیدی: آموزش عامه، ادویه، سیستم صحی، سیاست‌گذاری صحی، ، نظارت دوایی، مصرف معقول ، مقاومت دوايی، مدیریت مصرف ادویه

مروری بر میکانیزم‎‌‌ها، عامل‌های مؤثر، پیآمدها و ا

انتی‎بیوتیک، استفاده‌ی مناسب، جلوګیری، کنترل، مقاومت میکروبی

بررسی حکم احتکار دوا و ضررهای آن در فقه اسلامی

کلمه‌های کلیدی: احتکار دوا، احتکار، محتکر، عدم عرضه دوا

نقش فقه اسلامی در توسعه‌ی فرهنگ استفاده‌ی معقول ا

کلمه‌های کلیدی: ادویه، اخلاق طبابت، استفاده‌ی معقول، حفظ نفس، دفع ضرر، فقه اسلامی، فقه حنفی

مروری بر راه‌کار های انکشاف و حمایت از صنعت تولید

کلمه‌های کلیدی: انکشاف، استراتیژی، تولید ادویه، حمایت، راه‌حل‌ها

نقش مدیریت زباله‌های دارویی در کاهش آلودگی محیط زی

کلمه‌های کلیدی: آلودگی محیط زیست، حریق غیرمعیاری، دفن و دفع ایمن، زباله‌های دارویی، مدیریت پس‌ماند صحی

امنیتی‌سازی مساله‌ی مصرف دارو در افغانستان؛ از چال

کلمات کلیدی: امنیت صحی، بحران دارویی، ، قاچاق و تقلب دارو، نظارت دولتی، مقاومت دارویی

د افغانستان په لبنیاتو کې د انټي‌بیوټیک پاتې شونو

کليدي کلمې: اغېزمنتوب، انټي‌بیوټیک پاتې شوني، پاستورایزیشن، شیدې، خوندیتوب، وترنري درمل.

په افغانستان کې د درملو د مصرف، نسخه‌‎لیکنې فعالیت

کلیدي کلیمې: د درملو برابرول، روغتیايی‌ننګونې، هرات، اساسي درمل، حل لارې.

د کندهار ښار په وګړو کي د نسخې پرته د درملو د استع

کلیدي کلمې: نسخه، درملتون ، انټی بیوتیک ، انلجیزیک ، د معدی ناروغي ، سردردي، د ډاکټر فیس

د درملو خپل‌سرې کارونې زیانونو په هکله د خلکو په پ

کلیدي کلمې: خپل سرې درملنه، خطرونه، ژورنالېستان، پوهاوی، رسنۍ.

ننګرهار کې د انتي‌بیوتیکو د ناسمې کارونې، مایکروب

کلیدي کلیمې: انتي بیوتیکونه، درملو ناسمه کارونه، مایکروب ضد مقاومت، حل لارې.

په جلال اباد کې د درملو په سمه کارونه کې د رسنیز ع

کلیدي کلمې: رسنۍ، رسنیز عامه پوهاوی، درمل، جلال اباد ښار، ښاریان.

د فیسبوک په مرسته د درملو منطقي کارونې د ترویج په

کلیدي کلمې: درملو منطقي کارونه، فیسبوک، روغتیایي پوسټونه، ترویج، جلال آباد ښار

د کندهار په ښار کې د بې نسخو درملنې او لاملونو د

كليدي کلمیې: بې نسخې درمل (OTC)، کندهار ښار، ځان‌درملنه، د ځان‌ درملني عوامل، روغتیايي اغېزې، درملو ته لاسرسی.

په هلمند کي د درملو او ناروغیو اړوند ولسي اصطلاح

كليدي کلیمې: ولسي اصطلاحات، ناروغي، درمل، ټولنیز کلتوري باورونه، روغتیايي چلند

د کابل په ملي پوهنتون کې د انتي بیوتیکونو او انتي

کلیدي کلیمې: انتي بیوتیکونه، انتي مایکروبي درملنه، پوهه، زده کړه، مقاومت، محصلین، ملي پوهنتون.

د درملو د منطقي او غیر منطقي کارونې ترمنځ توپيرونه

کلیدي کلمې: حل لارې، درملو منطقي کارونه، ستونزي، غير منطقي کارونه

د شرعي نصوصو په رڼا کې د بې کیفیته او جعلي درملو ت

کلیدي وییونه: بې کیفته، جعلي، درمل، تولید، تجارت، نصوص، شرعي.

تدوین مدل عفونتی برای بررسی دیابت ملیتوس نوع دوم د

کلمه‌های کلیدی: استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA)، انسولین، بافت چربی، پروبیوتیک‌ها، چاقی

مطالعه‌ی صحت در عصر دیجیتل: بررسی راه‌کارهایی آگ

کلمه‌های کلیدی: آموزش صحی، آگاهی عمومی صحی، ارتباطات صحی، پلتفورم‌های دیجیتل، دوای بدون نسخه، مشارکت جامعه

دانش، نگرش و کاربرد معقول دوا میان محصلان پوهنتون‌

کلمات کلیدی: افغانستان، استفاده‌ی معقول ادویه، دانش، نگرش، خوددرمانی، عمل، محصلان پوهنتون

د افغانستان په ښاري او کلیوالي سیمو کې د درملو ناس

کلیدي کلیمې: افغانستان، د پالیسۍ بدلون، د درملو غیر معقوله کارونه، د میکروب ضد درملو پر وړاندې مقاومت، ګډ میتودونه

د درملو واردات او د افغانستان په ولایتونو کې یې و

کلیدي کلیمې: افغانستان، د درملو لاسرسی، داخلي توزیع، لوجستیک، د درملو واردات، د عرضې زنجیر، د ترانسپورت خنډونه

د هلمند په ولایت کې د انګېرنې، زیان د درک او کمولو

کلیدي کلیمې: افغانستان، انګېرنه، د دوا معقول استعمال، د خطراتو پوهاوی، د زیانونو کمولو تګلاره

په افغانستان کي د انټي بیوټیکونو د غیر ضروري مصرف

کلیدي کلیمي: د انټي مایکروبیل مقاومت (AMR)، د انټي بیوټیک ناوړه ګټه اخیستنه، د انټي مایکروبیل مراقبت، د ساري ناروغیو کنټرول، د روغتیا نړیواله پالیسي.

د افغانستان په خوست ولایت کې د درملو د کیفیت کنټرو

كليدي کلیمې: خوست ولایت، جعلي درمل، د دواخانو څارنه، درملو کیفیت،عامه پوهاوی

په کابل کې د ډاکټرانو تر مینځ د غیرمعیاري او جعلي

کلیدي کلمې: جعلي درمل، د روغتیا پاملرونکي، مقطعي څېړنه، پوهه، انګېرنه، کړنې

د ملي پوهنتون د محصلینو ترمنځ د درملو غیر منطقې کا

کلیدي کلیمې: انګېرنه، پوهه، خپل سري درمل کارول، د نسخې پرته درمل کارول، دلایل، عمل، غیر منطقي درملو کارول

د افغانستان په لښکرګاه کې د درملو د عقلاني کارونې

کلیدي ټکي: انتاني مقاومت، درملو خوندیتوب، د دواګانو سم تطبیق، روغتیايي کارکوونکي، ناروغانو لارښوونه

د ملي ځان‌بساینې په لور؛ د افغانستان د ضروري درملو

کلیدي ټکي: د ضروري درملو لست (AEML)، جنریک درمل، تولید، درملو کې ځان بساینه، د روغتیايي توانایی، د افغانستان د درملو سکتور

دیپلوماسی صحی جهانی: درس‌های از افغانستان و جنوب آ

کلمه‌های کلیدی: دیپلوماسی صحی جهانی، نظام‌های صحی، سیاست‌های صحی، سارک

ارزیابی دانش، نگرش و رفتار داکتران دندان در کابل د

کلمه‌های کلیدی: انتی‌بیوتیک، دانش، داکتران دندان، رفتار، نگرش، ناحیه چهارم ، مقاومت ‌میکروبی

جعلي او غیرمعیاري درمل؛ په افغانستان کې د عامې روغ

کلیدي کلمې: افغانستان، جعلي درمل، د درملو تصدیق، عامه روغتیا، قانوني تطبیق

د افغانستان په روغتیایي کارکوونکو کې د معقول درملو

کلیدي کلمې: د درملو معقوله کارونه، د روغتیایي کارکوونکو روزنه، د روزنې ننګونې، د درملو سیاست، د درملو مقاومت، روغتیایي سیستم

د انتي بیوتیک کارونې په اړه د کابل ښار د خلکو د پ

کلیدي کلمې: افغانستان، د انتي بیوتیک کارونه، پوهه، ځان درملنه، د انتي مایکروب مقاومت، کړنې، نظریات

د جلال‌اباد په ښار کې ټولنیز درمل؛ د روغتیا، ټولنې

کلیدي کلیمې: د ډاکټرانو نظریات، د روغتیايي خدماتو اغېزمنتیا، د روغتیا ټولنیز عوامل، رودولف ویرشو تیوري