shape
shape

ژورنالونه

Image

د ملي ځان‌بساینې په لور؛ د افغانستان د ضروري درملو لېست او د کورني جنریک درملو تولید ترمنځ پرتلیزه څیړنه

کلیدي ټکي: د ضروري درملو لست (AEML)، جنریک درمل، تولید، درملو کې ځان بساینه، د روغتیايي توانایی، د افغانستان د درملو سکتور

وحید الله حافظ


لنډیز

ضروري درملو ته لاسرسی د روغتیايي نظام د ځان ساتني بنسټیز اړخ دی، خو په فقیرو  او جګړه‌ځپلو هېوادونو کې ډېر ځله د صنعتي ودې او عامې روغتیا تر منځ توازن ګډوډ وي. افغانستان نسبتاً یو وړوکی د درملو تولید بنسټ رامنځته کړی، خو دا چې تر کومې کچې د ملي لومړیتوبونو سره سمون لري، لا روښانه او واضح  نه ده.  دا څېړنه ارزوي چې د افغانستان د محلي/جنریک درملو تولید تر کومې کچې د افغانستان د اساسي درملو لست (AEML) سره سمون خوري، تر څو تشه  وپېژندل شي او د ځان بساینی لپاره لارې چارې وړاندې شي.  دا څیړنه یوه پرتلیزه مقطعي څیړنه ده چی  د افغانستان د خوړو او درملو ادارې له دوو رسمي ډیټاسېټونو څخه پکی ګټه اخیستل شوې ده: د اساسي درملو لست (۲۰۱۴ نسخه) او د محلي تولید شویو جنریک درملو ثبت. درمل د فعاله جز (Active Ingredient) او درملیز ټولګي له مخې سره پرتله شوي، او پوښښ د دوز/بڼې (Dosage Form) او درملیزو کټګوریو پر بنسټ څیړل شوی .  شاوخوا ۶۰ کورني تولیدوونکي مجموعا ۵۳۷ جنریک درمل تولیدوي؛ خو یوازې ۱۲۶ درمل (۲۳٪) له AEML سره سمون او ورته والی  لري، یعنې له درې پر څلور زیات ضروري درمل لا هم پر وارداتو متکي دي. محلي تولید تر ډېره په ټیټ لومړیتوب لرونکو برخو لکه پوستکي درمل (۵۷٫۵٪) او د عضلاتو–استخواني سیستم درملو (۴۵٫۵٪) متمرکز دی، حال دا چې مهمې برخې—په ځانګړي ډول انکولوژي، واکسینونه او تزریقي درمل هېڅ یا ناچیز محلي پوښښ لري. د دوز/بڼې له اړخه د تزریقي درملو کورنی تولید بلکل  نشته، سره له دې چې په AEML کې یې ونډه لوړه ده.  د افغانستان د درملو سکتور تر اوسه تر ډېره د بازار منطق (market-driven) تعقیبوي نه د اړتیا پر بنسټ (needs-driven) تګلاره؛ له همدې امله پر ګټې متمرکز، خو غیر ضروري محصولاتو ته لومړیتوب ورکول کیږي. د ځان بساینې د پیاوړتیا لپاره باید AEML نوې شي، د تنظیموونکې ادارې واک او جوړښت یو ځای او منسجم شي، او د لومړیتوب لرونکو درملو لپاره هدفمن مالي او مقرراتي هڅونې وضع شي. په زیربناوو کې ستراتیژیکې پانګونې او د عامه–خصوصي مشارکتونو پراختیا د وارداتو تړاو کموي، د درملو امنیت ښه کوي، او روغتیايي نظام  پیاوړی کوي.


په افغانستان کې د غیرمعیاري درملو د کارونې د لاملو

کلمه‌های کلیدی: تولید، دوای تقلبي، دوای غیرمعیاری، سیستم صحی، کیفیت پایین

بررسی تاثیر مدیریت زنجیره‌ی تامین ادویه بر کیفیت آ

کلمه‌های کلیدی: افغانستان، تیکنالوژي معلوماتی، کیفیت دوا، شفافیت، مدیریت زنجیره‌ی تأمین، نظارت

په افغانستان کې د اړينو درملو د دوامداره تامين لپا

کلمه‌های کلیدی: ادویه‌ی ضروری، تامین، چالش‌ها، راه‌حل‌ها، هرات

بررسی تحلیلی وضعیت مصرف، آگاهی و نگرش نسبت به مصرف

کلمه‌های کلیدی: پرورش اندام، خودسرانه، ورزشکارصحی، متمم‌ها

ارزیابی سهم کارکنان صحی جامعه در ترویج استفاده‌ی م

کلمه‌های کلیدی: آگاهی‌دهی صحی، استفاده‌ی منطقی ادویه، برنامه‌های صحی، قره دریا، کارکنان صحی جامعه

نقش آگاهی عامه و مشارکت اجتماعی در مصرف معقول ادوی

کلمه‌های کلیدی: آگاهی عامه، خوددرمانی، مصرف معقول ادویه، مشارکت اجتماعی، ولایت هرات

مطالعه‌ی مقایسوی استراتژی‌های بین‌المللی مدیریت مص

کلمه‌های کلیدی: آموزش عامه، ادویه، سیستم صحی، سیاست‌گذاری صحی، ، نظارت دوایی، مصرف معقول ، مقاومت دوايی، مدیریت مصرف ادویه

مروری بر میکانیزم‎‌‌ها، عامل‌های مؤثر، پیآمدها و ا

انتی‎بیوتیک، استفاده‌ی مناسب، جلوګیری، کنترل، مقاومت میکروبی

بررسی حکم احتکار دوا و ضررهای آن در فقه اسلامی

کلمه‌های کلیدی: احتکار دوا، احتکار، محتکر، عدم عرضه دوا

نقش فقه اسلامی در توسعه‌ی فرهنگ استفاده‌ی معقول ا

کلمه‌های کلیدی: ادویه، اخلاق طبابت، استفاده‌ی معقول، حفظ نفس، دفع ضرر، فقه اسلامی، فقه حنفی

مروری بر راه‌کار های انکشاف و حمایت از صنعت تولید

کلمه‌های کلیدی: انکشاف، استراتیژی، تولید ادویه، حمایت، راه‌حل‌ها

نقش مدیریت زباله‌های دارویی در کاهش آلودگی محیط زی

کلمه‌های کلیدی: آلودگی محیط زیست، حریق غیرمعیاری، دفن و دفع ایمن، زباله‌های دارویی، مدیریت پس‌ماند صحی

امنیتی‌سازی مساله‌ی مصرف دارو در افغانستان؛ از چال

کلمات کلیدی: امنیت صحی، بحران دارویی، ، قاچاق و تقلب دارو، نظارت دولتی، مقاومت دارویی

د افغانستان په لبنیاتو کې د انټي‌بیوټیک پاتې شونو

کليدي کلمې: اغېزمنتوب، انټي‌بیوټیک پاتې شوني، پاستورایزیشن، شیدې، خوندیتوب، وترنري درمل.

په افغانستان کې د درملو د مصرف، نسخه‌‎لیکنې فعالیت

کلیدي کلیمې: د درملو برابرول، روغتیايی‌ننګونې، هرات، اساسي درمل، حل لارې.

د کندهار ښار په وګړو کي د نسخې پرته د درملو د استع

کلیدي کلمې: نسخه، درملتون ، انټی بیوتیک ، انلجیزیک ، د معدی ناروغي ، سردردي، د ډاکټر فیس

د درملو خپل‌سرې کارونې زیانونو په هکله د خلکو په پ

کلیدي کلمې: خپل سرې درملنه، خطرونه، ژورنالېستان، پوهاوی، رسنۍ.

ننګرهار کې د انتي‌بیوتیکو د ناسمې کارونې، مایکروب

کلیدي کلیمې: انتي بیوتیکونه، درملو ناسمه کارونه، مایکروب ضد مقاومت، حل لارې.

په جلال اباد کې د درملو په سمه کارونه کې د رسنیز ع

کلیدي کلمې: رسنۍ، رسنیز عامه پوهاوی، درمل، جلال اباد ښار، ښاریان.

د فیسبوک په مرسته د درملو منطقي کارونې د ترویج په

کلیدي کلمې: درملو منطقي کارونه، فیسبوک، روغتیایي پوسټونه، ترویج، جلال آباد ښار

د کندهار په ښار کې د بې نسخو درملنې او لاملونو د

كليدي کلمیې: بې نسخې درمل (OTC)، کندهار ښار، ځان‌درملنه، د ځان‌ درملني عوامل، روغتیايي اغېزې، درملو ته لاسرسی.

په هلمند کي د درملو او ناروغیو اړوند ولسي اصطلاح

كليدي کلیمې: ولسي اصطلاحات، ناروغي، درمل، ټولنیز کلتوري باورونه، روغتیايي چلند

د کابل په ملي پوهنتون کې د انتي بیوتیکونو او انتي

کلیدي کلیمې: انتي بیوتیکونه، انتي مایکروبي درملنه، پوهه، زده کړه، مقاومت، محصلین، ملي پوهنتون.

د درملو د منطقي او غیر منطقي کارونې ترمنځ توپيرونه

کلیدي کلمې: حل لارې، درملو منطقي کارونه، ستونزي، غير منطقي کارونه

د شرعي نصوصو په رڼا کې د بې کیفیته او جعلي درملو ت

کلیدي وییونه: بې کیفته، جعلي، درمل، تولید، تجارت، نصوص، شرعي.

تدوین مدل عفونتی برای بررسی دیابت ملیتوس نوع دوم د

کلمه‌های کلیدی: استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متی‌سیلین (MRSA)، انسولین، بافت چربی، پروبیوتیک‌ها، چاقی

مطالعه‌ی صحت در عصر دیجیتل: بررسی راه‌کارهایی آگ

کلمه‌های کلیدی: آموزش صحی، آگاهی عمومی صحی، ارتباطات صحی، پلتفورم‌های دیجیتل، دوای بدون نسخه، مشارکت جامعه

دانش، نگرش و کاربرد معقول دوا میان محصلان پوهنتون‌

کلمات کلیدی: افغانستان، استفاده‌ی معقول ادویه، دانش، نگرش، خوددرمانی، عمل، محصلان پوهنتون

د افغانستان په ښاري او کلیوالي سیمو کې د درملو ناس

کلیدي کلیمې: افغانستان، د پالیسۍ بدلون، د درملو غیر معقوله کارونه، د میکروب ضد درملو پر وړاندې مقاومت، ګډ میتودونه

د درملو واردات او د افغانستان په ولایتونو کې یې و

کلیدي کلیمې: افغانستان، د درملو لاسرسی، داخلي توزیع، لوجستیک، د درملو واردات، د عرضې زنجیر، د ترانسپورت خنډونه

د هلمند په ولایت کې د انګېرنې، زیان د درک او کمولو

کلیدي کلیمې: افغانستان، انګېرنه، د دوا معقول استعمال، د خطراتو پوهاوی، د زیانونو کمولو تګلاره

په افغانستان کي د انټي بیوټیکونو د غیر ضروري مصرف

کلیدي کلیمي: د انټي مایکروبیل مقاومت (AMR)، د انټي بیوټیک ناوړه ګټه اخیستنه، د انټي مایکروبیل مراقبت، د ساري ناروغیو کنټرول، د روغتیا نړیواله پالیسي.

د افغانستان په خوست ولایت کې د درملو د کیفیت کنټرو

كليدي کلیمې: خوست ولایت، جعلي درمل، د دواخانو څارنه، درملو کیفیت،عامه پوهاوی

په کابل کې د ډاکټرانو تر مینځ د غیرمعیاري او جعلي

کلیدي کلمې: جعلي درمل، د روغتیا پاملرونکي، مقطعي څېړنه، پوهه، انګېرنه، کړنې

د ملي پوهنتون د محصلینو ترمنځ د درملو غیر منطقې کا

کلیدي کلیمې: انګېرنه، پوهه، خپل سري درمل کارول، د نسخې پرته درمل کارول، دلایل، عمل، غیر منطقي درملو کارول

د افغانستان په لښکرګاه کې د درملو د عقلاني کارونې

کلیدي ټکي: انتاني مقاومت، درملو خوندیتوب، د دواګانو سم تطبیق، روغتیايي کارکوونکي، ناروغانو لارښوونه

دیپلوماسی صحی جهانی: درس‌های از افغانستان و جنوب آ

کلمه‌های کلیدی: دیپلوماسی صحی جهانی، نظام‌های صحی، سیاست‌های صحی، سارک

ارزیابی دانش، نگرش و رفتار داکتران دندان در کابل د

کلمه‌های کلیدی: انتی‌بیوتیک، دانش، داکتران دندان، رفتار، نگرش، ناحیه چهارم ، مقاومت ‌میکروبی

په افغانستان کې د غاښونو اړوند خطرناکو محصولاتو د

کلیدي کلمې: افغانستان، انګېرنه، پوهه، د غاښونو ډاکټران، عمل، سروې

جعلي او غیرمعیاري درمل؛ په افغانستان کې د عامې روغ

کلیدي کلمې: افغانستان، جعلي درمل، د درملو تصدیق، عامه روغتیا، قانوني تطبیق

د افغانستان په روغتیایي کارکوونکو کې د معقول درملو

کلیدي کلمې: د درملو معقوله کارونه، د روغتیایي کارکوونکو روزنه، د روزنې ننګونې، د درملو سیاست، د درملو مقاومت، روغتیایي سیستم

د انتي بیوتیک کارونې په اړه د کابل ښار د خلکو د پ

کلیدي کلمې: افغانستان، د انتي بیوتیک کارونه، پوهه، ځان درملنه، د انتي مایکروب مقاومت، کړنې، نظریات

د جلال‌اباد په ښار کې ټولنیز درمل؛ د روغتیا، ټولنې

کلیدي کلیمې: د ډاکټرانو نظریات، د روغتیايي خدماتو اغېزمنتیا، د روغتیا ټولنیز عوامل، رودولف ویرشو تیوري